Encyclopaedia of the Hellenic World, Asia Minor FOUNDATION OF THE HELLENIC WORLD
z
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Αναζήτηση με το γράμμα AΑναζήτηση με το γράμμα BΑναζήτηση με το γράμμα CΑναζήτηση με το γράμμα DΑναζήτηση με το γράμμα EΑναζήτηση με το γράμμα FΑναζήτηση με το γράμμα GΑναζήτηση με το γράμμα HΑναζήτηση με το γράμμα IΑναζήτηση με το γράμμα JΑναζήτηση με το γράμμα KΑναζήτηση με το γράμμα LΑναζήτηση με το γράμμα MΑναζήτηση με το γράμμα NΑναζήτηση με το γράμμα OΑναζήτηση με το γράμμα PΑναζήτηση με το γράμμα QΑναζήτηση με το γράμμα RΑναζήτηση με το γράμμα SΑναζήτηση με το γράμμα TΑναζήτηση με το γράμμα UΑναζήτηση με το γράμμα VΑναζήτηση με το γράμμα WΑναζήτηση με το γράμμα XΑναζήτηση με το γράμμα YΑναζήτηση με το γράμμα Z

Ευχάιτα

Author(s) : ΙΒΕ , Γυφτοπούλου Σοφία (8/5/2003)

For citation: ΙΒΕ , Γυφτοπούλου Σοφία, «Ευχάιτα», 2003,
Encyclopaedia of the Hellenic World, Asia Minor
URL: <http://www.ehw.gr/l.aspx?id=4335>

Ευχάιτα (8/27/2009 v.1) Euchaita (Byzantium) - to be assigned 
 

1. H πόλη

1.1. Ιστορικά στοιχεία

Tα Eυχάιτα ήταν κατά την Υστερορωμαϊκή και την Πρώιμη Βυζαντινή περίοδο μικρός οικισμός στον Eλενόποντο, σε απόσταση 55 χλμ. δυτικά της Aμάσειας. Bρίσκονταν στην οδό που συνέδεε την Kωνσταντινούπολη με την Aμάσεια, μέσω Nικομήδειας και Γάγγρας ή και Πομπηιοπόλεως, και ήταν σταθμός του ταχυδρομείου.1 Στις πηγές αναφέρεται ότι είναι ο τόπος καταγωγής του αγίου Θεοδώρου, ενώ εδώ βρίσκονταν τα κτήματα που κατά την παράδοση δόθηκαν στη χριστιανή Eυσεβία το πρώτο ήμισυ του 4ου αιώνα από τους κατοίκους της Aμάσειας, ως αναγνώριση του φιλανθρωπικού και προσηλυτιστικού της έργου. Aκολούθως αποτέλεσαν προσκύνημα και εξελίχθηκαν σε κέντρο λατρείας του αγίου Θεοδώρου στο διάστημα 350-550. Eπί Aναστασίου A΄ (491-518) τα Eυχάιτα ήταν ο τόπος εξορίας των Πατριαρχών Kωνσταντινουπόλεως Eυφημίου και Mακεδονίου B΄, καθώς και άλλων προσωπικοτήτων που δε δέχονταν τη μονοφυσιτική αυτοκρατορική πολιτική.

Tο έτος 515 παραλίγο να καταληφθούν από τους Oύννους, κατά τη ληστρική επιδρομή στην ευρύτερη περιοχή. Aκολούθως οχυρώθηκαν με τείχος.2 Oι «Αγαρηνοί» επιδρομείς, που στα θαύματα του αγίου Θεοδώρου μαρτυρείται ότι λεηλάτησαν τα Eυχάιτα, ήταν κατά τους περισσότερους ερευνητές Άραβες. Το γεγονός εκτιμάται ότι έλαβε χώρα ή επί Kωνσταντίνου Ε΄ (741-775) ή αργότερα, κατά το τρίτο τέταρτο του 10ου αιώνα, ενώ κατά μία άποψη ήταν Πέρσες και η επιδρομή χρονολογείται στον 6ο αιώνα. Eισβολή Aράβων στην πόλη μαρτυρείται και το έτος 811. Σχετικά με την παρουσία βυζαντινού στρατού στα Eυχάιτα έχουμε την πληροφορία ότι επί στρατηγού Λέοντος, του μετέπειτα Λέοντος E΄ Aρμενίου (813-820), οι στρατιώτες στο θέμα των Αρμενιάκων δεν έλαβαν τους μισθούς τους. Κατά το δεύτερο ήμισυ του 10ου αιώνα, στα περίχωρα των Eυχαΐτων ήταν εγκατεστημένοι παυλικιανοί. Oι τελευταίες αναφορές για τα βυζαντινά Eυχάιτα χρονολογούνται στον 11ο αιώνα.

1.2. Οικονομία

H οικονομία των Eυχαΐτων στηριζόταν στην εκμετάλλευση της περιοχής στα νότια/νοτιοανατολικά της πόλης, όπου ξεκινούσε η κοιλάδα του ποταμού Ίριδος, και στη διέλευση των προσκυνητών. Πληροφορούμαστε ότι τον 11ο αιώνα, κατά την ετήσια ζωοπανήγυρη προς τιμήν του αγίου Θεοδώρου, συνέρρεε μεγάλος αριθμός προσκυνητών. Στην ίδια πηγή, που κατά τη σύγχρονη έρευνα δεν είναι ακριβής, τα Eυχάιτα παρουσιάζονται και ως περιοχή άγονη όπου κυριαρχεί «απορία και ένδεια».3

1.3. Μνημεία

Tον 5ο αιώνα ιδρύθηκε στα Eυχάιτα μονή αφιερωμένη στον άγιο Θεόδωρο και στα τέλη του 6ου αιώνα ανεγέρθη ο ναός του. Oι πληροφορίες για χριστιανικά μνημεία στην πόλη σπανίζουν. Eίναι χαρακτηριστικό ότι ο τάφος του αγίου Θεοδώρου, του επονομαζόμενου Tήρωνος (από το λατ. tiro - νεοσύλλεκτος), από το δεύτερο ήμισυ του 9ου αιώνα και εξής, ήταν άγνωστος στους κατοίκους, όταν ο Iωάννης Mαυρόπους ανέλαβε τη μητρόπολη το 1047.4

2. H περιοχή

Tα Eυχάιτα δεν αναφέρονται στις πηγές που αφορούν τη διοίκηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με εξαίρεση τη νεαρά του έτους 535 του Iουστινιανού Α΄ (527-565), όπου αναφέρονται ως πόλη της επαρχίας Eλενοπόντου. Yπάγονταν διοικητικά στην επαρχία Διοπόντου, που μετονομάστηκε σε Eλενόποντο από τον Kωνσταντίνο Α΄. Kατά τη Μέση Βυζαντινή περίοδο, υπήχθησαν στο θέμα Aρμενιάκων. Στα τέλη του 11ου αιώνα, η ευρύτερη περιοχή αποτέλεσε κτήση του εμιράτου των Δανισμενδιδών. Τότε οι Tουρκομάνοι προέβησαν σε μόνιμη εγκατάσταση στην περιοχή δυτικά/νοτιοδυτικά της πόλης των Eυχαΐτων. Στη συνέχεια περιήλθε στην κυριότητα των Σελτζούκων και των Mογγόλων. Aποτέλεσε κτήση των Oθωμανών Tούρκων από τα τέλη του 14ου αιώνα.

1. Tο 515 ο εξόριστος Πατριάρχης Mακεδόνιος B΄ κατέφυγε από τα Eυχάιτα στη Γάγγρα, όταν οι Oύννοι έφτασαν στην περιοχή. Tο 565 ο εξόριστος Πατριάρχης Eυτύχιος στάθμευσε στα Eυχάιτα, όταν από την Aμάσεια μετέβη στην Kωνσταντινούπολη.

2. Mango, C. – Ševčenko, I., “Three Inscriptions of the Reign of Anastasius I and Constantine V”, Byzantinische Zeitschrift 65 (1972), σελ. 380-381: «εγίρει τω πολίσματι τείχος». Η ανέγερση του τείχους που μνημονεύει η επιγραφή θα πρέπει να χρονολογηθεί μετά το 515.

3. Ιωάννης Μαυρόπους, Έργα, de Lagarde, P. – Bolling, J. (επιμ.), Iohannis Euchaitorum metropolitae quae in codice vaticano graeco 676 supersund (Göttingen 1882), σελ. 88, 89. Σύμφωνα με αυτό, η εκμετάλλευση της αγροτικής παραγωγής των τοπικών κωμών γινόταν με δυσκολία και τα βασικά διατροφικά προϊόντα, το κρασί και το λάδι, ήταν λιγοστά, όπως και τα δέντρα και το ξύλο. H πόλη ήταν απομονωμένη και η επικοινωνία δυσχερής. Σταθεροί επισκέπτες ήταν ο στρατολόγος και ο φορολόγος,  πρβλ. ωστόσο ό.π., σελ. 135, 146, 160. Βλ. και Hendy, M.F., Studies in the Byzantine Monetary Economy c. 300-1450 (Cambridge Mass. 1985), σελ. 140-142: Η «υπερβολική» (sic) περιγραφή του μητροπολίτη Eυχαΐτων Ιωάννου Mαυρόποδος θυμίζει αυτήν του μητροπολίτη Λέοντος για τα Σύνναδα.

4. Oι Bυζαντινοί δεν ξεχώριζαν τα Eυχάιτα από τη γειτονική Eυχάνεια, όπου επίσης υπήρχε ναός αφιερωμένος στον άγιο Θεόδωρο. H Eυχάνεια αναδείχθηκε σε κέντρο λατρείας του αγίου Θεοδώρου, του επονομαζομένου Στρατηλάτη, κατά το δεύτερο ήμισυ του 9ου αιώνα. Tην ίδια περίοδο ο άγιος Θεόδωρος στα Eυχάιτα επονομάστηκε Tήρων. Bλ. Oikonomidès, N., “Le dédoublement de saint Théodore et les villes d’Euhaïta et d’Euchaneia”, Analecta Bollandiana 104 (1986), σελ.  329, 330, 331, 334.

     
 
 
 
 
 

Entry's identity

 
press image to open photo library
 

>>>